ceorl, churl, chłop anglosaski we wczes­nym średniowieczu; w hierarchii społecz­nej najniższa i najliczniejsza warstwę lu­dzi wolnych, wewnętrznie zróżnicowana ekonomicznie; jej status prawny określała główszczyzna (opłata-kara za zabój­stwo), kilkakrotnie niższa za zabicie c. niż za zabicie możnego; c. byli zobowią­zani do świadczeń na rzecz króla, Kościo­ła oraz do służby wojskowej w pospoli­tym ruszeniu; najbogatsi z czasem wcho­dzili w skład rycerstwa, jednak większość popadła w zależność od panów — proces ten uległ przyspieszeniu zwłaszcza po podboju Anglii przez Normanów (1066).Chamberlain Joseph (1836-1914), ojciec Josepha Austena i Neville'a, polityk; przedsiębiorca; 1873-76 burmistrz Bir­mingham; zainicjował i wprowadzał pio­nierski program modernizacji miasta; od 1876 członek Izby Gmin, czołowy dzia­łacz radykalnego skrzydła Partii Liberal­nej; reformował struktury partii i 1880 przyczynił się do zwycięstwa wyborczego liberałów; 1880-85 minister handlu, 1886 — administracji lokalnej w rządach W.E. Gladstone'a; domagał się reform, m.in. bezpłatnego szkolnictwa podstawowego, reformy samorządu, rolnej i podatkowej, powszechnego prawa wyborczego dla mężczyzn; 1886 sprzeciwił się projektowi nadania Irlandii szerokiej autonomii, po­wodując upadek rządu i rozłam w Partii Liberalnej, z której odeszli tzw. liberalni unioniści z Ch. na czele. Poparł rządy Par­tii Konserwatywnej; 1895-1903 minister kolonii; zwolennik rozszerzenia i umocnienia imperium brytyjskiego; przyczynił się do utworzenia Związku Australijskie­go o statusie dominium (1901); do 1901 szukał możliwości sojuszu z Niemcami (i ewentualnie z USA); wysuwał koncepcję wprowadzenia systemu imperialnych pre­ferencji gospodarczych (zwłaszcza ceł) w celu ochrony rynku przed konkurencją niemiecką i amerykańską; nie znajdując dla tej idei poparcia rządu, 1903 ustąpił z niego; 1906 dotknięty paraliżem.Chamberlain Sir Joseph Austen (1863-1937), syn Josepha, przyrodni brat Nevil-le'a, polityk; od 1892 członek Izby Gmin, początkowo liberalny unionista, później w Partii Konserwatywnej; 1902-03 minis­ter poczt, 1903-05 i 1919-21 kanclerz skarbu, 1915-17 minister ds. Indii liposuction, 1918-19 minister bez teki w gabinecie wojennym, 1921-22 członek rządu i przy­wódca Partii Konserwatywnej; 1921 jeden z negocjatorów i sygnatariuszy traktatu -> brytyjsko-irlandzkiego; 1924-29 minis­ter spraw zagranicznych; zwolennik od­rzucenia tzw. protokołu genewskiego z 1924 (w sprawie pokojowego rozstrzyga­nia sporów międzynarodowych) i uzgod­nienia regionalnych gwarancji bezpie­czeństwa przy zdecydowanie ograniczo­nym angażowaniu W. Brytanii w sprawy Europy Środkowowschodniej; 1925 współtwórca traktatów -> pozycjonowanie lokarneńskich; 1926 ułatwił przyjęcie Niemiec-do Rady Ligi Narodów; 1931 pierwszy lord Admi­ralicji; 1925 Pokojowa Nagroda Nobla (wspólnie z Ch.G. Dawesem).